Um GFF
Á döfinni
Styrktaraðilar
Landnám Ingólfs
Land-Nám
Gagnabanki
|
Úr Njálu
"Sá atburður varð, að farandkonur komu til Hlíðarenda frá Bergþórshvoli. Þær voru málgar og heldur illorðar. Hallgerður átti dyngju, og sat hún þar oftlega í. Þar var þá Þorgerður dóttir hennar og Þráinn. Þar var og Sigmundur og fjöldi kvenna. Gunnar var þar eigi né Kolskeggur. Farandkonur þessar gengu inn í dyngjuna. Hallgerður heilsaði þeim og lét gefa þeim rúm og spurði að tíðindum en þær kváðust engin segja. Hallgerður spurði, hvar þær hefðu verið um nóttina. Þær sögðust hafa verið að Bergþórshvoli.
"Hvað hafðist Njáll að?" segir hún.
"Stritaðist hann við að sitja," sögðu þær.
"Hvað gerðu synir Njáls?" sagði hún, "þeir þykjast nú helst menn."
Miklir eru þeir að vallarsýn, en óreyndir eru þeir mjög," sögðu þær. "Skarphéðinn hvatti öxi, Grímur skefti spjót, Helgi hnauð hjalt á sverð, Höskuldur treysti mundriða á skildi."
"Til stórræða nokkurra munu þeir ætla," segir Hallgerður.
"Eigi vitum við það," segja þær.
"Hvað gerðu húskarlar Njáls?" segir Hallgerður.
"Eigi vissum við það, hvað sumir gerðu," segja þær. "Einn ók skarni á hóla."
"Hví mundi það sæta?" segir Hallgerður.
"Það sagði hann," kváðu þær, "að þar yrði taða betri en annars staðar."
"Misvitur er Njáll," segir Hallgerður, "þar er hann kann til hversvetna ráð."
"Hvað er í því?" sögðu þær.
"Það mun ég til finna, sem satt er," segir Hallgerður, "er hann ók eigi í skegg sér, að hann væri sem aðrir karlmenn, og köllum hann nú karl hinn skegglausa, en sonu hans taðskegglinga, og kveð þú um nokkuð, Sigmundur, og lát oss njóta þess, er þú ert skáld."
Hann kvaðst þess vera albúinn og kvað þegar vísur þrjár eða fjórar og voru allar illar.
"Gersemi ert þú," sagði Hallgerður, "hversu þú ert mér eftirlátur."
Þessi óborganlega frásögn úr Njálu lýsir stigmagnandi spennu milli Hlíðarenda og Bergþórshvols, sem síðar leiddi til mikilla atburða. Hallgerður húsfreyja á Hlíðarenda sparar hér hvorki illkvittni né háð og fær viðstadda til að spila með. Inn á milli fáum við þó að vita að Njáll bóndi á Bergþórshvoli stundaði áburðargjöf á land sitt og lét húskarla "aka skarni á hóla" því að "þar yrði taða betri en annars staðar." Jafnframt kemur fram að þetta var ekki alveg sjálfsagður praxís á þeim tíma, alla vega benda viðbrögð Hallgerðar til þess.
Hvað sem leið skeggvexti Njáls bónda var hann þó mestur spekingur og bústólpi síns tíma. Aðferð Njáls er í raun sígild, og lýsir ævafornum sannindum og hagsýni sem í dag kallast sjálfbær þróun. Aðferð Njáls á því ekki síður við í dag en á söguöld.
|
|