Um GFF
Á döfinni
Styrktaraðilar
Landnám Ingólfs
Land-Nám
Gagnabanki
|
Hvað eru lífræn efni ?
Lífræn efni eru í strangasta skilningi þau efni sem byggð eru á efnafræði kolefnis. Flest lífefni eru langar kolefniskeðjur, stórsameindir sem lífverur hafa myndað eftir forskrift erfðaefnisins. Þegar lífverur, plöntur og dýr deyja gera örverur sér mat úr lífmassa þeirra. Örverurnar brjóta niður leifar lífveranna, taka í sundur kolefniskeðjurnar og nýta bæði það efni og þá orku sem þar er að finna sjálfum sér til viðurværis. Starf örvera við að melta lífrænar leifar er í raun öðrum þræði framleiðsla á humusefnum (moldarefnum) í jarðvegi og þ.a.l. í raun uppspretta langtíma frjósemi í jarðvegi.
Humusefnin eru lífrænar risasameindir í jarðveginum sem viðhalda bæði rakaheldni jarðvegs og heldni hans á steinefni (næringarefni plantna). Þar sem humusefni vantar eins og t.d. í sandi er rakaheldni allt önnur og steinefnum skolar gjarna burt úr slíkum jarðvegi með vatni. Lífræn efni í jarðvegi eru því lykillinn að sjálfbærum vexti og viðgangi gróðurs í náttúrunni. Þar sem hin lífrænu efni eru á burt vegna t.a.m. uppblásturs, er gróðurfar venjulega afar lítilfjörlegt.
Þegar grasbítar og önnur dýr taka til sín fæðu nýtist þeim ekki nema lítill hluti til vaxtar, hreyfingar og viðhalds. Stórum hluta skila dýrin aftur frá sér sem saur og þvagi. Í náttúrunni verða þessi efni uppspretta næringar fyrir örverur, og eftir að þær hafa tekið í sundur hinar lífrænu stórsameindir og losað steinefnin verða efnin aftur aðgengileg plönturíkinu. Þannig viðhelst hin magnþrungna hringrás náttúrunnar þar sem ekkert er í raun til sem heitir úrgangur en allt er í stöðugri endurnýjun.
Í nútímaþjóðfélagi verður víða til mikið magn af lífrænum úrgangi. Í landbúnaði þar sem dýr eru höfð á húsum safnast mikið fyrir á einum stað. Eftir því sem búin hafa stækkað verður úrgangurinn frá dýrunum að sjálfsögðu meiri. Í hefðbundnum landbúnaði með jórturdýr er stærð búanna að mestu háð því landrými sem hægt er að heyja af fyrir skepnurnar. Hið ræktaða land, túnin, geta því tekið við úrganginum aftur sem áburði og málið leysist farsællega. Í stríðreknu húsdýrahaldi, þar sem dýrin eru á húsi allan sinn líftíma og fóður er aðfengið og innflutt gegnir öðru máli. Þar hleðst úrgangur upp og í fæstum tilfellkum víst að ræktarland sé til staðar sem viðtaki úrgangs. Þetta á ekki síst við um svína- og kjúklingarækt, en gildir einnig um hrossahald í þéttbýli.
Þessi efni, sem falla til í stórum stíl vill GFF nýta í sem mestum mæli á örfoka melinn í Landnámi Ingólfs og skapa þannig aukna gróðursæld í landshlutanum.
|
|